Ümit ve Serkan - Vejetaryenlik

Bu haftasonu Ümit ve Serkan arasında geçen kulak misafiri olduğum bir konuşma:

Serkan: Ümit, artık hayvan yemeyelim.
Ümit: İyi fikir, hayvanlar çok sevimliler.
Serkan: Yoshi, balıklar filan bizim arkadaşlarımız. Onları yiyemeyiz.

(Bir dakika sonra)
Serkan: Kertenkele yemek isterim ama.
Ümit: Çok iyi fikir, belki kertenkele adam olurum öyle.

Açılın, iki adet çakma vejetaryen geliyor.

Kırmızı lahana ile kimya

Çocuklara bir kimya deneyi gosterme planları yapıyordum. Dikkatlerini çekebilmek için deneyin basit ve renkli olması gerektiğini düşündüm. İlk başta aklıma pH deneyleri geldi. Lisede litmus kağıtlarıyla asitlerin bazların güçlerini değişen renkler aracılığıyla tespit etmeye çalışırdık. Internette litmus kağıdı alma planları yaparken doğal indikatörlerle ilgili sayfalar buldum ve kırmızı lahananın evrensel indikatör (yani her pH değeri için kullanılabilen) olduğunu öğrendim. Hazırlanması da açıklamalara göre oldukça kolaydı.

Marketten aldığım kırmızı lahananın iç yapraklarını kullandım çünkü dış yapraklar genelde yıkandığı için indikatör maddeyi zaten kaybetmiş olabiliyor. Çıkardığım iç yaprakları küçük parçalar halinde kesip bir avuç kadar bir yığın hazırladım. Bu parçaları bir kaba koydum ve üzerlerini örtecek kadar su ekledim. Sonra bunları kaynatmaya başladım. Kaynamaya başladıktan sonra ocağın altını kapattım ve soğumasını bekledim. Soğuduktan sonra da sıvıyı bir kahve filtresinden geçirerek bir kavanoza aktardım. Filtrenin tek görevi sıvının içindeki lahana parçalarını süzmek, yani sıvı dikkatlice aktarılırsa süzgece gerek yok aslında. Kaynatmak yerine lahana parçalarını ılık suda bekletmek de işe yarayabilir.

İndikatörün testi için de evde bulabildiğim çeşitli maddeleri kullandım: Limon, gazoz, sıvı sabun, sirke, boru temizleycisi, çamaşır deterjanı, tuvalet temizleyicisi ve soda. Karışımlarin asit ya da baz olmalarına gore renk değiştirmelerini izledim ama hiçbir ölçüm yapmadığım için hangi rengin hangi pH  değerine karşılık geldiğini bilmiyorum. Internette yapılmış deneylere dayanarak aşağıdaki sınıflandırmayı yapabiliriz ama:

• Asit: pembe mor arası renkler
• Baz: koyu yeşil sarı arası renkler

Aşağıdaki videoda renk değişim deneyini görebilirsiniz.

Basit bir içbükey mercek

Işığın içbükey mercek tarafından kırılmasını gözlemlemek için basit bir mercek yapmaya karar verdim. Bunun için bir reçel kavanozu aldım ve içine su doldurdum. Kavanozun içbükey şeklini alan su kırılma indisi sayesinde beklediğim mercek etkisini gösterdi. Duvara yapıştırdığım milimetrik kağıdı da ekran olarak kullandım.

Işık kaynağı olarak 1 mW gücünde bir lazer kullandım. Lazeri, ışın kavanozdan geçip ekrana düşecek şekilde ekrana paralel hareket ettirerek ışının mercek içinde takip ettiği yolları gözlemledim.

Çevredeki ışık güçlü olduğundan su içindeki kırılma çok net görülemedi. Bunun üzerine suya ışını görmemi sağlayacak parçacıklar katmaya karar verdim ve bunun için suya birkaç damla süt kattım.

Son olarak da milimetrik kağıt üzerindeki noktayı kullanarak merceğin odak mesafesini bulmaya çalıştım. Aşağıda bu denemeleri kaydettiğim bir videoyu görebilirsiniz.

Nişasta ve su

Bugüne kadar nişasta ile ilgili hayal meyal hatırlayabildiğim iki şey biliyordum:

• Patateste bulunur
• Ağızda sindirilir

Bugün televizyonda gördüğüm bir nişasta deneyi için malzeme almaya çıktım. Alışveriş merkezinin birinde nişasta buldum. El işleri konusundaki yeteneksizliğimi bildiğimden iki paket mısır nişastası aldım. Akşam deneyi yaparken bunun ne kadar doğru bir karar olduğunu anlayacaktım.

Deney aslında oldukça basit. Bir kaba bir miktar nişasta koyuluyor ve sonra kaba yavaş yavaş su ekleniyor. Karışımın çok sulu olmamasına dikkat etmek gerekiyor. Hamur kıvamında tutmak yeterli aslında. Tabii ben doğru oranı bulduğumda elimde artık başka bir deneme için nişasta kalmamıştı. Karışım hazır olunca deneyler de kolayca yapılabiliyor. Deneylerden önce etrafı gazete kağıdıyla koruma altına almak oldukça akıllıca bir hareket olacaktır. Büyük ihtimalle etrafa ya toz halinde nişasta ya da hamur şeklinde karışım saçılacaktır. Ya da benim yaptığım gibi her ikisi de.

Benim merak ettiğim deney, karışımın kuvvet altındaki davranışıydı. Gördüğüm deneylerde karışım kuvvet uygulandığında hamur ya da katı gibi davranıyordu, kuvvet kaldırıldığında da tekrar akışkan şekline geçiyordu. Ben bu deneyi elimde hamur yoğurarak ve kapta karışımı yavaş ve hızlı şekilde karıştırarak yaptım ve daha önce internetteki vidyolarda gördüğüm sonuçları aldım. 

Aşağıda benim yapmış olduğum deneyleri görebilirsiniz. Daha ilginç deneyleri de internette bulabilirsiniz. Örneğin bu karışımı bir hoparlör üzerinde şekilden şekle sokabilirsiniz ya da yeterince büyük bir kapta bu karışımın üzerinde batmadan yürüyebilirsiniz.

Ümit ve Serkan (26)

Yarın matematik sınavları olduğundan Katja, Ümit ve Serkan'a yapmaları için küçük bir test hazırlamış. Sorular genelde haftalardır öğrendikleri bir teknik üzerine. Örneğin:

647 + 245 = ?
647 + 200 = 847
847 + 45 = 892

Eğer işlem toplama ise iki toplama, çıkarma ise iki çıkarma adımıyla sonuç bulunuyor. Böylece üç basamaklı sayıları kolaylıkla toplayıp çıkarabiliyorlar. Ümit'in testinde aşağıdaki sorunun çözümünü görünce aynı soruyu Serkan'a da sordum. İkisinin çözümünü de burada gösteriyorum.

Serkan:
218 - 90 = ?
218 - 90 = 128

Ümit:
218 - 90 = ?
200 - 90 = 110
18 + 110 = 128

Ümit bu yaratıcı çözümünden dolayı çok mutluydu.

Ümit ve Serkan (25)

Geçen gün Serkan'ın matematik ödevini kontrol ediyordum. Dolma kalemle yazmayı pek sevdiği için ödevi de dolma kalemle yapmış. Tabii ödevde ufak tefek hatalar da vardı. Aşağıdaki fotoğrafta, Serkan'ın İsa resmini restore eden teyzenin yaratıcılığını aratmayan düzeltmesini görebilirsiniz. 

Bu bir çarpım tablosu ödevi. Sol altta 5 kere 10 işlemi yapılacak. Serkan önce cevap olarak 05 yazmış. Sonra da hatayı görmüş ve yukarıda basamakların yerini değiştirmek amacıyla okları çizmiş. Ödevi kontrol ederken onu öyle yapmamasını söyledim ve sonra cevabı çizdi ve altına 50 yazıp yukarı doğru ok yaptı. 

Ümit böyle bir hata yapsaydı o kağıt yırtılana kadar silmeye çalışırdı. Bir de bu çocuklar ikiz olacak.

Ümit ve Serkan (24)

Dün Serkan ısrarla Ümit'e Nintendo 3DS için oyun almak istediğini söyledi. Neredeyse biriktirdiği bütün parayı vermeye hazırdı. Ona o kadar para vermene gerek yok, biz alırız dedik ama dinletemedik. İlle de yarın Mario 2 oyununu Ümit'e alacağım diye tutturdu. Neden sen almak istiyorsun diye sorduğumuzda da '8 yıldır Ümit'i dövüyorum, artık ona böyle güzel bir hediye almam lazım' dedi. Bugün oyunları almışlar ve ilginç bir şekilde hala kavga etmeden oynuyorlar. Ya çocuklar değişiyor, ya da daha iyi taktikler geliştiriyorlar.